Futbolun, bugün, örneğin Barcelona’nın sahnelediği zerafette bir “sanat”a dönüşmesindenbiz faniler ancak keyif duyarız. Ama bu sanatı keyifle izlemek, onun küreselleşmiş, endüstriyelleşmiş, faşizan eğilimler için kullanılmak istenen eğilimleri ile hesaplaşmamıza engel değil.

Mustafa SÖNMEZ mustafasnmz@hotmail.com

Küreselleşme karşıtlığı, politik, ekonomik alanla sınırlı kalmıyor, sosyal-kültürel alanı da kapsıyor. Bir futbolsever ve fanatik Beşiktaşlı olduğumu bilen bazı küreselleşme karşıtı okurlardan aldığım elektronik postalarda endüstriyel futbol karşısında “devrimci duruş”un ne olması gerektiği üzerine sorular alıyorum.

Bazı tartışma gruplarında verimli beyin fırtınaları estirildiğinden haberdar oluyorum. Tribünlerde renklerin kardeşliğini ve egemen erkek diline karşı başka bir dilin de var olabilmesi için emek üreten forzalivorno.org forum sitesi de bunlardan biri. Grup, bugün saat 14.00′te Taksim’de İstanbul Makine Mühendisleri Odası’nda “Başka Bir Futbol Kültürü Mümkün mü ?” konulu bir panel düzenliyor.

Ben de davetliydim, ama Ankara’ya verilmiş sözüm olduğu için katılamadım. Bu işe kafa yormuş değerli konuşmacılar var. İzlemenizi tavsiye ederim.

***

Türkiye’de solun futbol ile seyirci olarak ilişkisi, futbola bakışı, 1970 öncesinde, birçok şeyde olduğu gibi, sekterlikler içeriyordu. Portekiz diktatörü Salazar’ın ülkeyi yönetmede kullandığı 3 F’nin arasında, Fado, Fiesta’nın yanında Futbolun da olması, futbolun, tıpkı din gibi, bir afyon işlevi gördüğü fikrine kapılmamıza yol açmıştı.

Bir çoğumuz sol politikaya sempati duymaya başladığımızda, “kitleleri uyutan, uyuşturan futbol” ile ilgimizi de sorgulamış ve bu tiryakiliğe- büyük bir fedakarlıkla- sırt dönmüş, dönmekle kalmayıp kitleleri anti-futbol kültür devrimine “ikna etmeye” yeltenmiştik. Bunu yapıyorduk, ama yine de, TRT’nin siyah-beyaz ekranında yer alan maçlara kaçamak bakışlar atmaktan kendimizi alıkoyamıyorduk.

***

Futbol, dünyada ve ülkemizde, bizim ona mesafeli duruşumuza aldırmadan, özellikle 1980 sonrasında aldı başını gitti. Hızla küreselleşti, endüstriyelleşti, yatırım alanı oldu, eğlence sektörünün asli unsurlarından biri oldu. Reklamların aktığı devasa mecralardan biri haline geldi. Stadyumlar, alışveriş merkezleri ile entegre olmuş dev mabedlere dönüştürüldü. Futbol starları parlatıldıkça parlatıldı, ikonlaştırıldı, bizzat bedenleri reklam mecrası haline getirildi. Futbol-medya-kültür endüstrisi hızla yatay-dikey entegrasyonlara gitti.

Futbol, metalaştıkça, bu alana para aktıkça hem sağlanan altyapı, hem sarf edilen emek, yetenek, beyin, teknoloji ile hızla daha çok göze hitap eden bir gösteri sanatına dönüştü. Ünlü Rus besteci ve virtüöz Sostokoviç’in futbola bir tür bale benzetmesi yapması boşuna değildir. İyi bir futbol maçının seyrini, çoğu kalbur üstü sahne sanatı gösterisine tercih edenlerdenim. O kadar ki, kalitesine güvendiğim bir maç, kulüp sadakatimi de ikinci sıraya atabilir. Nitekim, geçtiğimiz Pazar günü aynı saatte oynanan ve naklen yayımlanan Sivas-BJK maçı ile Barcelona -Real Madrid maçını izleme seçenekleri karşısında, ben tercihimi ikinciden yana kullandım, Beşiktaş’ın pozisyonlarına da arada bir baktım…

***

Futbolun, bugün, örneğin, Barcelona’nın sahnelediği zerafette bir “sanat”a dönüşmesinden ve daha da incelmesinden biz faniler ancak keyif duyarız. Ama bu sanatı keyifle izlemek, onun küreselleşmiş, endüstriyelleşmiş, aşırı metalaşmış, faşizan eğilimler için kullanılmak istenmesi eğilimleri ile hesaplaşmamıza engel değil. Bu, endüstrileşmiş, aşırı metalaşmış sinema, kitap, müzik, medya alanlarının ürünlerini kullanırken bu sektörlerdeki üretim ilişkilerine, tekelleşme, anti-sendikalaşma vb. eğilimlerine karşı çıkmak, eleştirel duruş sergilemekten farklı değil.

Küreselleşme, daha doğrusu kapitalizm karşıtlarının, kültürel alanın hızla metalaştırılıp sömürü alanı haline getirilmesine karşı mücadelesi elbette, birçok alan gibi futbolu da içermelidir. Yeşil sahalarda sahnelenen futbol gösterisini, tribünlerden ya da televizyon ekranından izleyerek, abartılmamış yorumları izlemek, onlara katılmak, bütün bunlardan haz almak, tat almak hakkımızı saklı tutarken, karşı çıkmamız gereken, bu tutkumuzdan birilerinin sermaye biriktirmesi, iktidar pekiştirmesi, hiyerarşik tırmanmada tutkumuzu basamak olarak kullanmasıdır.

Karşı çıkmamız gereken, hızla biriken sermayenin, futbol alanını da balonlaştırma pahasına azami kar ve sermaye birikimi amaçlı, yatırım alanına dönüştürmesi, futbolun etinden,sütünden,tüyünden…her şeyinden para kazanmaya teşebbüs etmesi, futbol heyecanının, büyük vurgunların döndüğü, şike ve hilenin sızdığı bahis sektöründe kullanılmasıdır.

Karşı çıkmamız gereken, futbol mabedinin tribünlerini erkek-egemen dilin hakim kılındığı, saldırganlıkların deşarj edildiği alanlar yapılmasına engel olmak, tribünlere, fanatikliğe saygıyı saklı tutarak, barışçı, şiddeti dışlayan bir rekabeti hakim kılmaktır.

Karşı çıkmamız gereken o tribünleri dolduranlara , sahnelenecek oyunu keyifle ve katılarak izleyecek kitlelere, şoven , milliyetçi gösterilerin figüranları gibi davranılmak istenmesi, kitle psikolojisinin faşizan hinlikler için şekillendirilmek istenmesidir.

Kaynak: http://www.bianet.org/biamag/toplum/118643-kuresellesme-karsiti-futbol-seyircisi-olmak

Gömleğinin rengine, bordrosundaki miktara, kaydına kuyduna bakmadan emeğiyle yaşayan herkesin bayramını kutlarım.
Peki, bütün bunların futbolla ne alakası var? Olmaz olur mu? Futbolun da işçisi var, dayanışması var, emeği var. Bol bol sömüreni, yığınlarca sömürüleni var. Dışarıdan bir ‘şov bizinıs’ olarak görünen oyunun içinde yoksulu var, hırsızı var, dökülen her terde emek mücadelesinin izleri var. Madem gün 1 Mayıs. Biz de bıkmadan, usanmadan emeğin futboldaki hakkını savunalım. İşte size bugünün hatırına futbolun emek sorunlarından bir demet.

* En kolayından, en bilineninden başlayalım ve çok söylendi diye kısa geçelim. Evet, Türkiye’de futbolcuların bir sendikası yok. Oysa dünyanın en çok para basan iki ligi olan NBA’de ve Premier League’de var. Shaquille O’Neal’in de greve gitmişliği var, David Beckham’ın da. Üstelik bir pop ikon olan ikincisini greve götüren şey sadece kendi cebine girecek para değil. Oysa Misak-ı Milli’de her yıl yüzlerce futbolcunun sözleşmesi haksız nedenle feshedilirken, birileri amatör liglerde 30 yaşın üstüne futbolu men etmeye çalışırken, kulüpler keyfine göre uygulamalarla başarısızlığı futbolcu ve teknik adamlara mal edip cezalar yağdırırken, pek çok genç yetenek sözleşmeyi uzatmıyor diye kadro dışı kalırken kimsenin çıtı çıkmıyor. Düşünün TFF bünyesinde 1.5 sene önce kurulan Uyuşmazlık Çözüm Kurulu’na iş sözleşmesinden doğan ihtilaflar kaynaklı başvuruların sayısı bini aşmış durumda.

* Futbolcuların sadece parasal sorunları yok. Sağlık hizmetleri, malulen emeklilik dertleri, sosyal güvenlik hakları, disiplin uygulamalarından doğan haksızlıklarla ilgili de pek çok sorunu var. Ama başvuracak kimseleri, ön ayak olacak bir kurumları yok. Pratikte süreç en basitinden şöyle işliyor. Alt liglerde (artık üst liglerde de, bkz. Bataktaki Süper Lig kulüpleri) hedefinden kopan kulüp futbolcuların ödemesini yapmıyor. Önce bin bir dalavereyle (sen bizim çocuğumuzsun, bizde kimsenin parası kalmaz vs.) oyalama politikaları, ardından da tehditkâr eğilimler başlıyor. Dava açarsan başka takımda top oynayamazsın deniyor. Çünkü hakkını aramak, senin sabıkan oluyor. Yetmiyor, birtakım mevki sahibi insanlar her yerde işe taş koyuyor. Aylarca parasını alamayan oyuncu mart ortasını gördüğünde şu gerçekle yüzleşiyor: “Şimdi feshedersem transfer yapamam. Oynamazsam, antrenman yapmazsam formda kalamam. Geleceğim kararır.” Sonuç: Tıpış tıpış oynayacaksın ve susacaksın.

* Futbolu futbolcular oynuyor. Teknik adamlar da yönetiyor. Oysa futbola dair alınan kararların hepsini yöneticiler alıyor. TFF Genel Kurulu 267 kişiden oluşuyor. Bunun 236’sı kulüp yöneticisi. Son Genel Kurul’da oy kullanabilecek teknik direktör sayısı dörttü. Futbolcu sayısı ise 2 (yazıyla iki). Biri dernek başkanı Şeren. Diğeri ise tüm bürokratik zorlukları aşabilecek kritere sahip olan tek isim, Bülent Korkmaz. Çünkü futbolcuların genel kurulda oy kullanabilmesi için en az 75 kez milli ve altı ay öncesine dek futbolu bırakmış olması gerekiyor. 75 kez milli olabilen beş oyuncu var zaten. O tarihte Hakan Şükür, Rüştü, Tugay futbolu bırakmamıştı. Ogün de federasyonda çalışıyordu. Yani Aykut’un, Rıza’nın, Cüneyt’in, Tolunay’ın, hatta Lefter’in, Can Bartu’nun, Vedat Okyar’ın futbolun geleceğini belirleme hakkı yok, ama dün yönetime gelen cebi şişkinlerin var.

Şimdi sorarım size. 1 Mayıs’ta alanları doldurmak futbolcuların da hakkı değil mi? Oyunun assolisti olarak ‘üretimden gelen’ güçlerini neden kullanmazlar? Hele de ikame edilmeleri bu kadar imkânsızken. Hele hele, Amerikalı ve Avrupalı milyarder meslektaşları bile kutlarken. Gönül ister ki bu akşam Hacettepe-Galatasaray maçında takımlardan biri 1 Mayıs pankartı taşısın, futbolculardan biri çıksın, şu güzel gün için iki kelam etsin. Bir gün olur elbet! Ne diyor o güzelim marş “Ancak bu böyle gitmez / Sömürü devam etmez / Yepyeni bir hayat gelir / Bizde ve her yerde.”

Bağış Erten

01.05.2009
Radikal Gazetesi

BİZE VERDİĞİ GÜZEL ESERLERLE HAYATIMIZDA YER ALAN AMA SANATA VE İNSANA VERİLEN DEĞERİN DE SÜRGÜNDE ÖLÜM OLDUĞUNU ACI ŞEKİLDE ANIMSATAN AHMET KAYA’YI SEVGİYLE ANIYORUZ…

Kurulurken markalaşmaya karşı olan ve nicelik olarak ne kadar yığınsal bir tribün grubu olsa da, grup büyüdükçe markalaşma gözlenen, BJK Yönetim Kurulu’yla ciddi sorunlar yaşasa da buna ilişkin tüm taraftar grubuyla tepki koyamayan, kendi içerisinde düşünce ve eylem birlikteliğini kaybeden ÇARŞI Taraftar Grubu, içerisinden bir çok deneyim bırakarak, artısı ve eksisiyle “Türkiye spor yaşamı”na büyük bir iz bırakmıştır. Artık bu süreçten sonra ÇARŞI sürecini doğru bir şekilde analiz edip, taraftar gruplarının futbol endüstrisi içerisindeki konumlar, bağlı oldukları spor takımlarının yönetimleriyle ilişkileri ve ortaya attıkları hedeflere ulaşılıp ulaşılamayacağı hakkında tartışmalar yürütülebilecek ve sonuçlar çıkarılabilecektir. Ama şunu söylemeliyiz ki, ÇARŞI Grubu’nun tribün şovları ve mesajlarıyla ne kadar farklılığı içerisinde bulundurduysa da tek bir bayrak altında toplanabilmesi, günümüz futbol anlayışı içerisinde olumlu bir gelişmedir. Fakat şunu da unutmayalım ki, ÇARŞI bir yığınsal harekettir ve bunun olumsuzluklarını kontrol altına alamamak çok ciddi problemler oluşturacaktır. ÇARŞI Grubu yöneticileri kendi gruplarına tamamen hakim olamaması “yığınsal” bir hareket olmasıdır. Fakat bununla da kalmayıpi taraftar grubunun tüm noktalarına ulaşamasıdır. ÇARŞI Grubu aslında büyüdükçe denetimi azalan ve belki de büyük olumsuzluklar yaşanacak geniş bir taraftar grubunu feshederek olumlu bir sürece girmiştir. Fakat bu kararı alırken, bundan sonrayı düşünmüşdür?

İşte bu noktada çok ciddi bir boşluk doğmuştur. Çünkü ÇARŞI içerisinde yukarıda bahsettiğimiz gibi neredeyse birbirine sosyal ve sınıfsal olarak zıt gruplar barındırmaktadır. Bu süreçte ÇARŞI’nın çatı durumunun boşluğa terk edilmesi önümüzdeki süreçte çok ciddi sorunlara da yol açabilir.

Kendi içerisinde ÇARŞI’nın dağılmamasını isteyen ve “alınacak bir karar varsa hep beraber alalım” diyen ve bu konuda mağdur olduğunu düşünen Beşiktaş taraftarları olmaktadır.

Ne olusa olsun bu sürecin Taraftarlık ve Taraftar Örgütleri açısından değerlendirilmesi gerekmektedir. İnanıyoruz ki, şimdi olmasa bile, gelecekte Beşiktaş taraftarları ForzaLivorno Manifestosu‘ndaki ilkelerimizi benimseyecek bir taraftar grubu oluşturacaktır.

ÇARŞI sürecinin olumsuzluklarının tekrarlanmamasını diliyor ve ÇARŞI Grubunun yaşattığı güzelliklere ve ilkelerimizle çakışan eylemlerine selam yolluyoruz.

Aşağıda ÇARŞI Grubu lideri Alen Markaryan’nın konuyla ilgili açıklamasını koyuyoruz:

Çeşitli badirelerin, sayısız hüzünlerin ve nice sevinçlerin dışa vurumudur bu film.

Aslında bu film, bir hayatın yollara nasıl aktığının bir belgeselidir de…

Gönül isterdi ki şampiyonlukla kucaklaşılmış bir senede bacak bacak üstüne ataraktan “inanın çocuklar başardık” şarkılarını söyleyerekten ve de şöyle 32 dişimizle gülerekten bir fotoğraf karesinde olalım.

Lakin, çok sakin bir şekilde söyleyelim ki; Beşiktaş Camiası’nı o fotoğraf karesinde buluşturmak istemeyen güçler var.

Amatör ruh, profesyonel düşünce içinde hazırlanmış bu filmde belki birşeyler hissedeceksiniz.

Kıpır kıpır olan yanınıza kulak verin. Çünkü o yanınız size mutlu bir fotoğraf karesinin adresini söyleyecektir.

Beşiktaş’ı yaşamak, Çarşı’yı hissetmek, tutkunlarına bir peri masalı gibidir.

Dinleyenlerine bir zamk gibi yapışan bu aşk yaşayanlarına neler eylemektedir?

Hiç düşündünüz mü?

Devamlı sırtında kamburla dolaşan, ama negatif ama pozitif mutlaka eleştirilen, her daim içine çomak sokulan, dudak dudağa bile hayalken, göz göze sevişmelerine bile ferman çıkartılan bu coğrafyayı…

Hiç düşündünüz mü?

Bağırıyorken de, bağırmıyorken de her şekilde her dönemde para alıyorlar düye suçlanan, seviyesiz muhabbetlerin odak noktası bu haritanın ızdıraplarını hiç düşündünüz mü?

Ve siz “karşı” olmak ne demektir bilir misiniz?

Düşünün bakalım.

Tam 1,5 saatiniz var.

Mahallenin hep kötü çocuğuyduk.

Hep içimizden, gönlümüzden birşeyler katmaya çalıştık.

Ama yalnızca çalıştık.

Zaman denilen amansız girdapla hep dalga geçtik.

Zamanın tümünü Beşiktaş’la geçiren bu kitlenin ne yaptığını “zaman” bile anlayamazdı eminiz.

İyi, kötü, güzel, çirkin, farklı, ayrıcalıklı, hit ve hep bir numara birçok imzamız oldu.

Her şeyi Beşiktaş için yaptığımıza kalıbımızı basardık.

Hala da basarız.

Lakin bunları yaparken,
galiba
sanırım
zannediyorum
ve hissediyorum ki zarar veriyormuşuz.

Şanlı, şerefli camiamızı rahatsız etmeye başladığımızı hissettik sanki. Biz fazlaysak, biz birilerinin adamıysak, biz Beşiktaş’sız bir hayat yaşamaya başlamışsak ve biz zarar veriyorsak hemen gidebilirdik.

Herşey Beşiktaş için değil miydi?

Aslında herşey geçen sene “satılmış Çarşı” diye bağırıldığında başladı.

Yazık kere yazıktı. Tam bırakıyorduk ki…

24 Saat Beşiktaş’ı yaşarken Beşiktaşsızlık nasıl bir duyguydu ki?

Ve biz nereye gidiyorduk?

Dedik ki zamansız ayrılıkları sevmiyoruz, uygun zamanını bulalım öyle terkedelim diyarı.

Ama baktık ki; hakaret almış başını gidiyor ve dayanılmaz bir ızdırap var içimizde ve biz kimin hakaret ettiğini bile göremiyoruz, masket takmış bir sürü insan atıp tutuyor…

Sessizce ve kimsesizce ayrılmak geçti içimizden, hem bu limandan, hem bu can evimizden.

Bu kararı verirken kaburgamızın tam ortasına saplanan bir hain hançeri sizle paylaşmak istiyorum:

“Çarşı Beşiktaş’ın üstüne geçti”

İşte bu halüsülasyon ve sınırı belli olmayan dedikodulardan dolayı…

Beşiktaş neresiydi, Çarşı kimdi? Bu ne yaman çelişkiydi ki…

Şanlı Beşiktaş olmasa Çarşı olurmuydu ki?

Neyse…

İnşallah geriye bayrağı göklerde, şerefi yedi düvelde bir tribün bırakıyoruz. Dinlenmek ve yapılacakları görmek bizim de hakkımız sanırım.

Hakkımız geçtiyse size hakkınızı helal edin.

Biz bizimkileri sizlere helal ediyoruz.

ÇARŞI adına Alen Markaryan

Dünya hepimizin! Yaklaşan küresel felakete, kapitalizmin, piyasanın vurdumduymazlığına karşı bir şeyler yapmalıyız.

Tüm dünyada küresel ısınmaya karşı ortak bir eylem!… Yerel saatlerin farklılığı gözetilmeksizin bütün dünyada 1 Mart 2007 Tarihinde 19.55-20.00 saatlari arası tüm enerji kaynakları kesilecek. Evde ya da işteyseniz şalterleri indireceksiniz, muslukları kapatacaksınız, Arabadaysanız yol kenarına çekeceksiniz. Jerkes bulunduğu yerdeki en yakın enerji kaynaklarını kapatacak. Yapabilen yapacak!
Amaç bütün dünyada yer alacak bu 5 dakikalık kesinti sonucu meydana gelecek enerji tasarrufuyla karar mercilerinin dikkatini çekmek, alınması gereken önlemlerin bir an önce alınması için karar mercilerini harekete geçmeye zorlamak.